HUỲNH CẦM
“Huỳnh Cầm khổ hàn, khô tả Phế Hoả, Tử thanh Đại Trường, thấp nhiệt giai khả”
BIỆT DANH
Điều Cầm, Phiến cầm, Bắc cầm, Huỳnh Văn, Khô Trường, Thử Vĩ Linh, Khổ Đốc Bưu.
HÌNH LOẠI
Là củ một loại cỏ sống nhiều năm, hoặc mọc hoang trong hang núi, hoặc người ta trồng. Rễ to độ nhỏ hơn ngón chân cái. Khi khô có màu vàng xen lẫn màu xanh. Phần ngoài tuy xốp dẻ, thường gọi là Điều cầm. Phần ruột khô xốp dòn, màu vàng sậm gọi là Khô cầm.
CÔNG DỤNG
Chuyên vào Tâm, Tỳ, Phế kiêm vào Gan, Đại Trường, Bàng Quang, để thanh thượng trung tiêu thấp nhiệt hoả.
TÁNH VỊ
Vị đắng, tánh mát, không độc.
Trang 122
CHỦ TRỊ
Là thuốc quan trọng để thanh nhiệt, cọ công năng trừ nóng ở các hệ thống Tim, Phổi, Đại Tiểu Trường và Gan Mật. Để trị Huỳnh Đản, bệnh Trường Tịch, bệnh Kiết Lỵ, phong nhiệt, thấp nhiệt, thời hành nhiệt tật. Nữ khoa, dưỡng âm, an thai.
KINH NGHIỆM

Huỳnh Cầm là thuốc thoái nhiệt, diệt hoả ở gốc, còn Sài Hồ thối nhiệt tán hoả ở ngọn, nên gặp Sài Hồ thì trị được nóng lạnh. Gặp Thược Dược thì trị kiết lỵ. Gặp Hậu Phác, Huỳnh Liên thì trị đau bụng. Gặp Bạch Truật an thai. Gặp Tang Bạch Bì thìtảphếhoả.

Củ nào chắc, mới, người ta dùng vào thuốc Tư âm gọi là Tử cầm. Thứ để lâu trong ruột, khô xốp, tánh nhẹ, người ta dùng để trị ở trên trong trường hợp ngoại cảm thanh thấp nhiệt ở thượng tiêu gọi là Phiến cầm. Còn phần khô xốp trong ruột gọi là Khô Cầm, dùng để thanh phù du hoả, cũng trị được cái nóng ở trường vị.
CẤM KỴ
uống nhiều quá làm tổn Vị, huyết hư bụng lạnh đều kỵ.
DỤNG LƯỢNG
Từ 1,5 chỉ đến 3 chỉ.
PHỤ LỤC
Huỳnh Cầm vốn nó không phải màu vàng lẫn xanh, mà chính là màu vàng trắng, khi gặp dưỡng khí hoá thành màu vàng xanh. Vị đắng, thân bọng, có nhớt, tánh mát. Nếu căn cứ vào tướng mà nói thì nó vào Tam Tiêu. Căn cứ vào màu trắng, vàng, xanh thì nó vô Phế, Tỳ, Can. Căn cứ vào vị thì nó vào Tim, Mật. Căn cứ vào tánh mát, nó thối nhiệt, trị hoả vì nó có màu. Căn cứ vào chất nhớt thì nó có tánh nhuận, trị khô ráo mà nóng ở phần huyết. Căn cứ vào mạch thì thấy khi hữu xích
Trang 123
phÌLSác, tam tiêu cỏ nóng, Tả quan phù huyền là đúng mạch đối tượng của nó. Bởi vậy trường hợp thấp ôn sắp nguy hiểm ở vùng ruột non nối với đầu ruột già. Chỗ vị trí lyột thừa là Tây Y gọi là sắp lủng thì Huỳnh Liên, Huỳnh cầm đóng vai trò cứu tử vô cùng quan trọng, thầy thuốc phải biết.