THIÊN MÔN
“Thiên Môn cam hàn, năng trị phế ung, Tiêu đàm chỉ thấu, suyễn nhiệt hữu công”
BIỆT DANH
Thiên Đông, Thiên Môn Đông, Thiên Lạc, Kim Hoa, Thương Lạc, Viên Thảo, Quảng Tòng, Trường Mi, Điên Lạc, Điên Lặc, Thiên Văn Đông, Địa Môn Đông, Vạn Tạng Đằng, …
HÌNH LOẠI
3
Trang 313
Là một loại dây leo sống nhiều năm, mùa đông không tàn. Có nhiều củ màu vàng trắng, trong có thịt, trong giữa có tim, hai đầu nhọn, dây có gai, củ làm thuốc.
CÔNG DỤNG
Chuyên vào Phổi, tiêu Phế hỏa để làm trật tự hóa nguyên.
TÁNH VỊ
Vị ngọt đắng, tánh rất lạnh, không độc.
CHỦ TRỊ
Là thuốc quan trọng để thanh hư nhiệt, và nhuận táo đàm, chữa ho ra máu. Tóm lại là thuốc tư âm thanh Kim, giáng hỏa, nhuận táo, tan đàm.
CẤM KỴ
Vị hừ hàn, tiêu chảy đều kỵ. Kỵ ăn chung với cá chép. Nểu mạch hữu quan hư nhược, 6 bộ chậm yếu thì không nên dùng.
KINH NGHIỆM
Thiên Môn và Mạch Môn tánh gần giống nhau, nên sách thường dùng chung, nấu cao ngâm rượu đều tốt. Người ta cho rằng: Thiên Môn vào Phổi kiêm vào Thận, nhuận ráo kiêm thanh đàm ở hạ nguyên nên khác hon Mạch Môn. Trọng Thuần nói: Ngọn của Đàm ở Tỳ Vị, Phổi mà gốc ở Thận. Nếu Thận không hồa bốc xung lên Phổi, nung đốt tân dịch thành chất dính dẻo, thì không thể sanh đàm. Thiên Môn vị đắng, khí lạnh, có thể thanh nhiệt, bảo Phế, dưới thông đến Thận, nên là thuốc cần dùng cho thanh nhiệt, tiêu đàm, hết ho. Thế là Thiên Môn trị đàm do bổn nguyên không đủ, hư hỏa phát sanh, cùng với đàm ngoại cảm ho, đàm do ăn uống, do hư hàn, do phong hỏa, … đều khác hẳn.
DỤNG LƯỢNG
Từ 1 đến 3 chỉ.

PHỤ LỤC
Củ Thiên Môn ở ngoài có vỏ vàng, sớ xuôi. Khi dùng nếu không bỏ vỏ sẽ làm đi tiểu quá nhiều và ráo. Nếu không bỏ tim thì sức thanh nhiệt nội tạng giảm đi. Thịt của nó nếu giã nát chà rửa tay thấy sạch nhám lạ. Chính vì thế mà kết thành dược . tánh tiêu đàm tận nguồn Thận. . ‘ ■
Người ta thường hấu cao Thiên Môn, Mạch Môn uổng để trị bệnh Phổi. Nhưng nếu muốn dùng đường dài thì phải tá Càn Cường, như thế mới không lưu trệ.