TẾ TÂN
“Tế tân tân ôn, Thiếu Âm đầu thống, Lợi khiếu thông quan, phong thấp giai dụng”.
BIỆT DANH
Tiểu Tân, Thiếu Tân, Vương Phiên, Tủ Lục, Tu Cương.
HÌNH LOẠI
Là một loại cỏ nhỏ thuộc Sơn Thảo sản xuất ở vùng Thiểm Tây Trung Hoa và ở Quan Ngoại. Ngày nay ở miền Bắc có nhiều. Mùa Đông rụi lá, da ngoài .rễ có màu xám dợt, trong có màu trắng. Vì có mùi vị cay mặn, nên có tên là Tế Tân.
CÔNG DỤNG
Chuyên vào Thận, kiêm vào Gan Mật để giải tán phong hàn ở kinh Thận.
TÁNH VỊ
Vị cay, tánh ấm, không độc.
CHỦ TRỊ
Là thuốc cần thiết cho các bệnh phong đau nhức. Có công năng vào sâu để tan phong trừ lạnh. Chủ trị ho nghịch hơi đưa xốc lên, phong thấp tê nhức, đau đầu, đau răng, tiết nhiệt phá đàm, khai khiếu thông nước.
Trang 275
KINH NGHIỆM
Tế Tân là thuốc cần thiết để trị các chứng phong đau nhức ở đầu mặt, thuộc Thiếu Âm. Nên Trọng Cảnh trị chứng Thiếu Âm dùng thang “Ma Hoàng Phụ Tử Tố Tân”.
CẤM KỴ
Phàm trong nóng hỏa bốc lên, trên thạnh dưới hư, khí thiếu có mồ hôi, huyết hư sanh đau nhức, âm hư sanh ho đều kỵ.
DỤNG LƯỢNG
Từ 3 phân đến 1 chỉ.
PHỤ LỤC
Căn cứ theo mặt thuốc thị trường thì Te Tân là một thứ cỏ nhỏ, phải thuộc loài thấp thảo, ít nhất phải mọc ở nơi có nhiều nước, ẩm ướt, lá tựa lá rau má, nhưng mỏng, cọng rất nhỏ nên kêu là Tố. Dưới cọng có củ nhỏ, nhỏ hơn củ Xuyên Huỳnh Liên. Ngoài da cọng có màu đen xám dợt, trong có bột trắng, cọng già rất dòn. Toàn thân có tánh khô ráo, nên những vị thuốc dễ hư người ta để kèm với nó. Thử nếm vào, trước hết thấy chát, kế đó thấy cay the, có mùi thơm. Sau cùng biến sạng rất mặn, chót hết để lại trong lưỡi nghe nóng. Chính vì thế nên có ảnh hưởng vào hệ thống Phổi, Tim và Thận, chớ không như trong sách chép. Cho nên nếu uống quá lượng cao độ, rất dễ xảy ra ngăn tắt, ráo nghẹt mà chết. Nó còn một tánh đặc biệt hữa là chế ngự bớt sức thu liễm của Ngũ Vị Tử, vì thế người ta đề phòng tánh liễm tà củầ Ngũ Vị Tử nên thường dùng chung với Te Tân.
ở trường hợp Thương Hàn có chứng nhức đầu mà mạch vi tế chỉ muốn ngủ, là chứng đối tượng của nó, không thể không biết. Nó phản với Lê Lư.
Những lá đôi có độc không nên dùng. Người huyết hư nhức đầu không nên dùng.