TÁO NHƠN
“Táo Nhơn tánh bình, ninh tâm liễm hạn, Tâm phiền bất manh, toan thống thấp tê”
BIỆT DANH
Nhị Nhơn, Sơn Táo Nhơn.
Trang 267
HÌNH LOẠI
Là hột của một thứ trái cây gọi là Toan Táo. Thuộc loại mọc hoang trong rừng. Lấy hột làm thuốc.
CÔNG DỤNG
Chuyên vào Gan Mật, kiêm vào Tỳ để thu liễm hư nhiệt Gan, Mật, trị mất ngủ.
TÁNH VỊ
Vị chua, chất nhuận, tánh bình, không độc.
CHỦ TRỊ
Là thuốc cần thiết để an tâm, liễm mồ hôi. Trị khí tà kết tụ làm Tim bức rức không ngủ. Đổ mồ hôi lạnh phiền khát, tay chân nhức mỏi thấp tê, bổ Gan dưỡng Gân.
KINH NGHIỆM
Người ta thường dùng làm thuốc mạnh Vị, trấn tinh, tư dưỡng. Người mất ngủ rất cần. Trị mỏi mệt mất ngủ, nhưng nếu dùng chín (sao) thì trị chứng mật lạnh không ngủ, bức rức, hư hàn, khát nước. Dùng sống trị Mật nóng ngủ li bì. Đó là điều cần phải biết.
CẤM KỴ
Phàm Gan Mật Tim Tỳ Vị bị khí tà thiệt nhiệt không nên dùng vì nó là thuốc thu liễm.
DỤNG LƯỢNG
Theo sách nói Toan Táo Nhơn là hột của một thứ trái, cây có gai, chớ không thấy nói là hột trái Táo Tàu. Nhưng vị Toan Táo Nhơn trên thị trường thường bán thì lại giống hột trái Táo Tàu. Và chính cây Táo Tàu cũng có gai. Đem một hột Táo Tàu ra, đập vỡ thử ta thấy trong có hai phòng, vỏ ngoài rất cứng, một phòng chứa hơi, một phòng chứa nhân. Nhân này công dụng đúng theo Dược Vật Học, quả là một điều đáng để ý.
Trang 268
Ở miền Nam Việt Nam có một thứ cây gọi là cây Bình Linh, cao hàng mấy thước; lá nhỏ như lá me, hoa giống hoa mắc cỡ, lá tối ngủ, đọt luộc ăn như rau nhúc mà say. Trái có chùm dẹp như trái điệp mà mỏng, có hột không có thịt. Khi khô, trái gió thổi khua, hột tựa hình Táo Nhơn, cũng có công năng liễm Tim Gan mà còn trị được lãi đũa, Sán. Người Tàu lấy giả làm Táo Nhân, thầy thuốc nên để ý.