Màu vàng là màu của Thổ, lý của năm hành hễ thành công thì lui lại. Đỏ là màu của Hỏa, nhưng
sanh Thổ thì màu vàng. Thế là màu vàng là màu Hỏa khí thối lui sanh ra. Nên thuốc màu vàng vị đắng
đều có chủ trị lui Hỏa. Nếu vị đắng mà màu không vàng thì lại là đã có tánh kèm vậy. Nên Hoa Phấn
trắng vị đắng, có nước thì công năng tả Hỏa nhẹ, mà sức vào vị sanh tân mạnh hơn. Huyền Sâm màu
đen, vị đắng, mà có nhớt, nên công năng tả Hỏa ít, tư Thận nhiều hơn. Đơn Bì màu đỏ vị đắng thì thanh
tâm hỏa và hành huyết. Thanh Đại màu xanh vị đắng thì thanh can hỏa mà ngừng phong. Tóm lại vị nào
được đắng của vị Hỏa đều có tánh lạnh của Thủy. Cứ xem suốt Bản Thảo tự nhiên sáng tỏ. Gần đây
thầy thuốc ở đất Thục của xứ tôi thường nói hễ vị đắng đều có tánh ráo của Hỏa. Cho nên chứng Hỏa
phải kỵ, chớ họ không biết thuyết đắng hóa ráo thì phải có kèm theo vị thuốc ráo, như Thương Truật,
Càn Cương dùng chung với Huỳnh Liên thì ráo. Ví nếu Sanh Địa, Bạch Thược dùng chung với Huỳnh
Liên há có thể ráo được sao! Huống chi sáu khí trong thân người nhiệt với hỏa khác nhau. Nhiệt là cái
nóng ở phần khí nên thuốc thanh nhiệt thì dùng Thạch Cao, Hoa Phấn làm chủ vì chúng nó vào phần khí
vậy. Hỏa là phần huyết nên thuốc tả Hỏa phải dùng Huỳnh Liên, Huỳnh Cầm làm chủ vì chúng nó vào
phần huyết. Nếu chỉ biết dùng vị ngọt lạnh mà bỏ vị đắng lạnh thì có thể thanh nhiệt, nhưng không thể
thối hỏa. Muốn tìm tánh thuốc phải biết lý nầy.
Tham luận: Đành rằng hầu hết thuốc thảo mộc màu vàng, vị đắng chính là màu khí Hỏa thối lui, sanh ra
để kết thành tánh có công dụng thối Hỏa. Nhưng nếu đắng mà màu vàng thì lại có tánh kèm. Điều đó đã
hẳn, nhưng muốn nhận chân được nghĩa này, cần phải thống hợp hình sắc, khí vị và chất mới càng được
rõ hơn. Luận giả nói Mẫu Đơn Bì vì màu đỏ vị đắng nên thanh Tâm hỏa, hành huyết. Thực ra, có thanh
Tâm hỏa, hành huyết thật, nhưng sắc nó có phải thuần đỏ đâu! Lớp ngoài thì bầm tím, bên trong thì đỏ
bầm, dợt và vị có thuần đắng đâu! Ngoài đắng còn có cay the. Cho nên dùng để trị cốt chưng lao nhiệt,
phải là chứng không mồ hôi mới dùng Mẫu Đơn Bì. Chính vì những điều kiện đã nói nên tác dụng của
nó lệch hẳn về Gan Thận thuộc trung hạ tiêu. Nếu dò theo mạch mà xét thì thấy điểm tập trung ảnh
hưởng của nó nằm ở tả Xích, và có công năng thúc giục khai thông tuần hoàn Thận cho hệ thống máu
đen ở Thận đừng bế tắc. Thế là tác dụng của Mẫu Đơn Bì, điểm thanh Tâm hỏa hành huyết ở Tim
chẳng qua là gồm ảnh hưởng! Học giả nên xét kỹ!