CHỈ THIỆT
•
“Chỉ Thiệt vị khổ, tiêu thực trừ bĩ, Phá tích hóa đàm, xung đường đảo bích”
BIỆT DANH
Động Đình, Niêm Thích, Phá Hung Chùy.
HÌNH LOẠI
Là một thứ trái cây tựa như trái cam ở rừng, ruột nhỏ vỏ dầy. Thu hoạch lúc còn non gọi là Chỉ Thiệt, lúc già chín gọi là Chỉ Xác, nhưng tính chất giống quả Bưởi non hơn là quả Cam.
CÔNG DỤNG
Chuyên vào Tỳ Vị lồng ngực, chẽn vừng để giáng khí nới rộng lồng ngực, tiêu tích trệ.
Trang 54
TÁNH VỊ
Vị đắng, tánh hơi mát, không độc
CHỦ TRỊ
Là thuốc cần thiết để phá khí hành đàm. Phá kết cứng, tiêu trướng đầy. Trị đàm tích ở lồng ngực hông sườn, vùng dưới Tim đầy . đau, tiêu ăn tan huyết, trừ thấp nhiệt trong Vị. Trị đại phong ở trong da có hột như hột mè, hột đậu đau ngứa, giáng khí nghịch.
KINH NGHIỆM
Cả Chỉ Thiệt, Chỉ Xác đều có công năng lợi khí, khí hạ thì đàm suyễn hết. Khí hành thì bĩ trướng tiêu, khí thông thì đau nhói hét, Kiết rặn cũng ngừng, nên dùng Chỉ Thiệt để thông lồng ngực, Chỉ Xác để nới Trường Vị
CẤM KỴ
Người Phế khí hư nhược, Tỳ Vị hư, đàm ngăn suyễn cấp, ho hen không bởi thưong hàn làm nghẹt Phổi, âm hư hỏa bốc, thai tiền sản hậu, mạch hữu thốn không nghịch không thiệt thì đều kỵ.
DỤNG LƯỢNG
Phổ thông mỗi lần dùng từ 8 phân đến 2 chỉ.
PHỤ LỤC
Chỉ Thiệt với Bán Hạ đều là hai vị thuốc hiện ở mạch hữu thốn. Nhưng Bán Hạ chuyên giáng thấp đàm do Vị, còn Chỉ Thiệt chuyên giáng khí tắc ở vùng Phổi, lồng ngực. Đó là chỗ khác.

CHỈ XÁC
“Chỉ Xác vi ôn, khoái khí khoan trường, Hung trung khí kết, trướng mãn kham thường”
Trang 55
HÌNH LOẠI
Là một thứ trái Chỉ Thiệt, nhưng thâu hoạch trễ, trái lớn hơn.
TÁNH VỊ
Vì có ruột nên vị đắng kèm theo chua, tánh lạnh, không độc.
CHỦ TRỊ

Trị phong tê ngứa, thông các khớp, mệt nhọc, ho hen, lưng vai đau nhức, thông lồng ngực, bị đàm trệ, trục nước, tiêu trướng đầy, bệnh Phong ở Đại Trường và phong chẩn ở mặt da. Trong da thịt có hột như hột đậu, mè. Bệnh ghẻ độc, trường phong, bệnh trĩ.
PHỤ LỤC
Chỉ Xác khác hơn Chỉ Thiệt ở chỗ có công năng làm nới rộng ruột già, nên nhưng những trường họp ruột già bị teo thắt áp dụng rất hay. Cũng có công năng làm nới rộng lồng ngực nhưng không có năng lực rơi xuống mạnh như Chỉ Thiệt. Đó là chỗ khác, ngoài ra tất cả đều giống