Thất huyết hư lao rất kỵ tiết tả, vì tỳ vị bại hoại không dùng thuốc được, vả lại ăn ít, vị khí sắp tuyệt vậy, tạp bệnh tiết tả dùng Sâm, Truật, Khương, Lonh thì công hiệu ngay. Bệnh này dùng Sâm Truật bổ vị thì lại thương âm uống vào thì thấy suyễn nhiệt ngay, mà thành ra nắm xương khô vậy. Nếu dùng thuốc tư âm thì tỳ đã tiết tả, ích âm thì càng động tả thì thổ băng không thể cứu được, bệnh đến mức độ này cũng không thể làm sao đựơc vậy, tạm nghỉ dùng Hoàng thổ thang là kế điều đình, có hiệu nghiệm hay không, tôi không dám hứa được. Những lời bàn trên đây đều là tả đã hư cực, tỳ vị sắp tuyệt, nếu không phải bệnh tả mà vị khí sắp tuyệt thì nên xem chứng mà trị, không nên vội đoán là chứng chết. Bệnh thấp tả, tả như đổ nước, bụng sôi, mình nặng mà bụng đau chủ dùng Vị long thang. Bệnh phong tiết, đại tiện không tụ. Dùng Bát trân thang gia Cát căn, Đan bì, Phòng phong, Bach chỉ. Bệnh hàn tiết trong bụng đau dữ dội, sôi bụng, ỉa phân như cức vịt trong trắng. Dùng Phụ tử lý trung thang hay Lục quân tử thang gia Can khương, Phụ tử. Thử tiết phiền khát, đái đỏ tả mạnh như nước. Dùng Việt cúc hoàn gia Trúc nhự, Cát căn, Liên kiều, XA tiền, Ngưu bàng, Thược dược, Hoàng liên, Biển đậu, Chỉ xác, Hậu phác, Sinh khương, Hoắc hương. Xương tiết thì cơm nước không tiêu hóa. Dùng Hương sa lục quân thang. Bệnh này khác hẳn với chứng bạo chú còn nguyên cơm, là chứng phế khí bách xuống, chứng bạo chú thời cơm với nước ăn vào thì hạ ra ngay, là chứng nhiệt bách xuống, nên dùng Tam thất thừa khí thang. Thực tích tiết, bệnh này tả xong rồi thì giảm đau đi, phân thối như trứng gà ung, ợ hơi, ợ chua, bệnh thất huyết, bệnh hư chứng đình thực tả cũng nhiều. Nên dùng Tiêu dao tán hay Tiểu sài hồ thang gia Sơn tra, Mạch nha, Thần khúc, La bặc tử. Hay dùng Việt cúc hoàn, Bình vị tán. Lại có chứng tiết huyết, tiết lỵ nói rõ ở môn tiện huyết.
Lại có chứng thận tiết, canh năm đi tả thường gọi là thần tiết, vì sắc dục quá độ, chân lạnh, khí hư mà sinh ra nên dùng Tứ quân tử thang gia Thục địa, Kỷ tử, Thỏ ty tử, Ba kích, Đỗ trọng, Phá cố chỉ, Nhục đậu khấu, ngũ vị tử, Sơn thù du hay dùng Trư thận gia Cố chỉ, Tiểu hồi, Thanh diêm nướng mà ăn.
TIẾT TẢ
Written by
