Thử là khí thấp và khí nhiệt hợp nhau, nhiệt chưng thì thấp động, thấp uất thì nhiệt úng, thấp nhiệt hợp hóa là thủy khí, sách Nguyệt lệnh nói rằng: “Thổ nhuận nậu thứ”. Là thế. Nhiệt quá thì tâm phiền, miệng khát, mạch sác, đái đỏ, thấp quá thì tả lỵ, trũng trướng, suyễn cấp bế muộn bệnh trạng rất nhiều đều là do thấp và nhiệt mà thôi. Huyết gia âm hư thấp nhiệt càng dễ cảm nhiễm, thông trị bằng phương Đại thanh lương ẩm, thấp quá thì gia Phòng kỷ, tuy rằng không đủ hết phép trị thử nhưng gốc từ phương này có thể biết được các phương biến thông. Lại có chứng âm thử, thực không phải là thử, đây là chứng hàn, phục âm nội động, về mùa hè không nên theo tên mà mất sự thật. Dịch là khí ác lệ xú uế không đúng của bốn mùa, xúc phạm vào người mà làm bệnh, bệnh khí lại hay truyền nhiễm nên gọi tên là dịch, về mùa đông thì không có, còn mùa hè, mùa thu thì thường có, khí nay xúc phạm vào người đều theo miệng mũi mà vào nấp trong tạng phủ, phát tác thì mình nóng, đầu nhức biến thành ngược, động làm lỵ, cuồng táo suyễn cấp không nhất định một hình thể nào, tuy có chứng bên ngoài không được phát biểu chỉ giải trong lý thì biểu khí tự nhiên hòa. Dùng Thanh ôn bại độc ẩm gia Tửu sao Đại hoàng, huyết gia âm hư dịch tà dễ phát cho nên cùng nói đến. Chứng ôn dịch đã có chuyên thư nói rõ, nên xét kỹ, đây chỉ đại ý thôi.
THỬ DỊCH (Dịch lệ)
Written by