Đó là để tìm thấy tánh thiệt của thuốc. Phàm chỗ nào hiển nhiên dễ thấy, quyết định không dời
đổi, tinh diệu không thể sánh thì nhứt nhứt đều luận định, làm cho con người đọc biết lý nầy thì biết rõ
thuốc nầy, đồng thời có thể nương nơi tác dụng mà biết được vị thuốc khác để dẫn thân, xúc loại mà
mở mang. Những dược học xưa nay, những gì đã nói đều nêu cả không chừa. Lại gồm cái học cách trí
của Âu Tây để giải chỗ bí yếu không truyền của linh tố(Linh Khu, Tố Vấn), thì những chỗ được mất
của thuốc Tây cũng có thể theo đây để mà đính chứng vậy. Tuy sách nầy không phải là dược học
chuyên thơ, mà là dược học tinh nghĩa đều đủ hết ở đây vậy.
Tham luận: Có người hỏi tôi: Tại sao tôi nói y dược mà còn có phân Đông với Tây quả là điều đại vô
phúc cho loài người? – Bởi vì tất cả những gì của thế gian mà còn nằm tròn trong “chơn lý của” thì
làm sao có đủ tư cách biến hóa để ngao du vào nghệ thuật chứ! Tại sao nhà Phật lại chủ trương “ưng
vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”? Tại sao Khổng Tử lại nói: “đạo ta chỉ có một mà suốt tất cả”? – Đó của
riêng của Khổng Tử, vốn nó không có mà Khổng Tử chế ra, hay vốn nó là như vậy mà Khổng Tử là
người phát giác? Thế mới biết: từ bao la vô tận, vũ trụ vạn hữu muôn trùng, đến thâm tâm của tất cả bò
bay máy cựa, không đâu không biến hóa linh động muôn trùng. Chỉ có tinh thần chuyên môn cắt khứa là
một thứ chết tê đông cứng. Cho nên thế thường bệnh tật vốn sống, nhưng phần nhiều thầy thuốc với con
bệnh là thứ chết trước!
Thế mới biết: Sự thật là sự thật, sai lầm là sai lầm, không cứ gì Đông hay Tây mới là sự thật, hay
Đông hay Tây mới là sai lầm! Dòng đời đã là không có mặt bằng, cứ hết lên rồi xuống trong lên lên
xuống xuống. Câu chuyện đúng lý đúng sự, tất nhiên là đúng lý đúng sự chớ không can gì đến phải xuất
phát từ miệng của ai, của địa dư nào và thời gian nào nữa, thì sự thật mới là sự thật. Cho nên chuyện
làm chim bay chơi, làm cá lội chơi, làm thầy thuốc chữa bệnh chơi, hoặc ngồi lại mà viết sách chơi,
tuy rất tầm thường nhưng không phải ai cũng có thể làm nổi!