Nhyc-quể ($ tì)

(Thó qué đỉy mùi thơm, vị cay mi ngọt, tinh nóng hơi cỏ chít độc, đi vio tạng can và tạng thận).

Vị này giúp cho người nguyên dơơng quả lạnh bay tỳ vị yếu mà hàn, dẹp tà khi ở tạng can, thống hơi thố cho tạng phí, chữa mọi chứng khó nhọc, thương tồn, mạnh gán cốt vi việc (sinh lý, ruôi tầm thận thông hnyét mạch, chữa chứng dan bụng dưới, chứng -khí trong bung bôn đồn lèn, chứng sỏn-kbi vi cbưng-bà, lại chữa chứng hư phiỉa, liễm mồ bổi, dơ&ng tinh tỷ, ỉm lưng gối, trừ phong thíp vầ té vl lạnh, chữa chứng ho dầm, chứng nng nhọt ờ mũi và tỏ mẳt, hòa nhan-sẵc, tuyên thống mạch-lạc.

Người có thai phải kiêng, vl thí thuốc thối sinh dùng qué rít chỏng.

X

VỊ này cổng hiện nhít là bồ hỏa cho mệnh-mổn và dầy nọc của nhọt, đậu ra ngoài.

Vị này kiêng lửa nên chì mài mi uốag, lại ky hành 5ống và vị xich-thạch-chi.

VỊ này dừ hơi có chít dộc, nhưng nống với hoầng-cầm, hoàng-liên thời chất độc sẽ hít, níu nóng vởi vị ba-đận, vị ô-phu, hay lá-aơn khố thời chít độc thêm lên. Uống

với sâm vả mạch-môn, cam-ìhảo thời bồ khí. Uổng với thục-địa thời hòa huyét VÀ chữa chứng thồ-nghịcb.

CAM DŨNG : Người dương khỉ mạnh mà Am huyít hư tồn không nên dùng, cỏ thuyết nối là mùa xuân, mùa hạ kiêng nồng thì khống nên chỗp nệ.

PHÉP CHẾ : Khi đùng phải gọt Vỏ rồi mài với thuổc, vi gặp lửa thì cống hiệu kém đi, nhưng uống với thuốc bố mà muốn tăng sức thuốc lên thi bỏ vào nước thuổc đi sẳc xong ròi đun sôi lên mà uổng cũng được.

Haì vị nhực-quí và phu-tử, ,cồ nhân có khi chĩ dùng một vi, cố khi dùng cả hai vị, là vì vị pbu-tử ít khi bốc lên, còn vị nhụe-quễ thì heành hành cả các kỉnh-lạc, chạy lên trên và ra cỉ ngoài biêu, nên muốn ổn bo ci âm dương mái dùng ci 2 vị, như bài bát-ưị-hoán, còn bài lỳ-trung thang, bài sám-phụ thang, bài truật-phạ thang lại không dùng đến qué. Đén bài sám-kỳ ăm bài thập-toàn, bài dưởng- uinh dùng quẽ mà không dùng phụ, lầ không những dề đỉèu hòa khí huyết mà còn thông đạt ra đè giữ vững ngoài bièu, hai vị ẩy uỗug riêng hay cùng uổng đèu có ý nghĩa.

Quan quá (t tì)

(Thứ tốt đê cúng vào nhi vua quan).

Khác với nhục-quí là vị này ch! ôn vi khống có chất độc, đi vào 2 tạng tim, tỳ.

VỊ này chữa chứng ở trong lạnh, chúng bụng trên bụng dưới đau, chứng đau vl gió lạnh, chứng khó nhọc

DƯỢC-PHÀM BỊ-yỂU                                                                               381

• •

thương tồn, chửng ho ngược lén, chửng thở hút khống được nhẹ nhàng, lại. thống mạch, thống khiíu, ồn cho gân vi đót xương, tóm lại tựa như nhuc-qné mà cổng hiện hơn.

*

Quá chi (ii o

Vỏ mòng ở cảnh nô.n cũng gọi là bạc-quí, tính nhiệt hơi có độc, bóc trố lên, thổng vào hai kỉnh tỳ và bàng- quang.

Vị này tin được phong h*n, chữa chứng chần tay tê, chứng không mồ bôi thi phát tin ra được, chứng có mồ hổi thl cầm lại dược.

Nhưng chứng khỉ ầm hư yíu phiỉ kiêng. Chứng sót thương-hàn khống mồ-hôi khỗng nén cho uềng nhàm.

Tài xét chứng thữơng-phong thương-hàn mà có mồ- hôi, nống vị này thì giỉi được tà ở ngoài biền, vừa giii được tà khí vừa cbỉ được mồ-hổi, chứ khổng phâi giữ vững ngoài biỉu dế cìm mồ hôi. Bin thảo (tinh dưọc) nói là vị quỂ-chi ra được mồ-hổi, mà ổng Trọng-Cỉnh chữa thương-hản chửng nào nên ra mồ-hôi có dùng vị qní-chi, thế mà đây lại nói khổng mồ-hôi khổng nên uổng vị qní-chi, cho nên mồ-hôi nhiỉn dùng bii quí-chỉ catn-thảo thang, thí là lại dùng qné-chi đi vỉt mồ-hôi. Một vị thuốc mi dùng ci hai biết là nghĩa làm sao ?                                                            y

Bản thỉo nói vị quế-chi thống dược mạch dị ra mồ- hổi, vỉ vị íy điỉn được hnyít mạch dỉ phảt hãn, Ong Trọng-Cinh chữa chứng thương-hin bệnh ờ kinh thái-duơng người nóng không mồ-hôl li khi Am kém mà khi dương

á c-h
líu đi thời dùng vị ấy đè phát hãn là vi vị íy diễn dược hnyét đề ĩộ khỉ thông lợi thì ra mồ-hổi mầ khỏi chứ khống phải vị íy mở được thở thịt đè ra mố-hổi.

Còn chứng ra mS-hôi nhiỉu mả lại dùng đín là vì vị íy điỉu đưọc vinh vộ thì tà khi trừ được mầ mò-hôi cững ehĩ. Chứ không phải vỉ qué-ehi vỉt tà khỉ lạỉ, cho nên tỏi mới nối chửng thươog-hần không mS hôi. chở dừng nhlm vị quí-chỉ.

Quếtâm (H I<ỉ)

Fhư qcè ở cành to du gọt hít vỏ mi ngọt nbỉíu.

rinh ổn, đi VÀO tạng lim nên gọi lầ quí-tám.

Chữa chửng sin-hậu khổng ra nhau hay lầ huyết xổng Ỉéỉi mà đau bụng trốn. Chửng thồ ra huyết hay li nhò ra huyêt. Lọi thống kinh nguyệt, hành buyít tbổng trệ, nống với thuốc bố Âm thì thuốc khổng ngừng trệ mi đến được tạng thận cho nén có cổng bồ cỉ Am dương.

VỊ này còn chữa chứng chần mỏi mả bl ra chứng trúng phong méo mồm cẳn răng cứng lưỡi mít tiíng, cùog ổn bồ cho khí ở tạng thận lại chuyên chữa chứng đau bụng trên, chứng hai bòn dải (ngoại thận) một bên truy xuống mà lưng đau.