Khoa học Âu Tây nói không khí trong không trung, vì có hai thứ nóng và lạnh nên mới có thể
sanh gió. Bởi không khí nóng thì trương nở mà bốc lên. Khí lạnh ở chỗ khác phải đến mà bù đắp. Thí
dụ trong phòng nhà đốt lửa nóng, trên dưới đều có lỗ trống thì ở lỗ trên khí phải chạy ra ngoài, ở lỗ
dưới khí phải rút vào trong. Lý phát sanh gió cũng giống như vậy. Nhân đây có thể thành ra hai thứ
gió:

• Một thứ gió từ chỗ lạnh thổi về chỗ nóng. Thí dụ như những vùng nhiệt đới, khí hậu thường nóng, thì
  không khí trướng và bốc lên. Hai cực nam bắc khí hậu thường lạnh thì hai cực sanh gió thổi về nhiệt
  đới.
• Hai là từ chỗ nóng thổi về chỗ lạnh mà hội ở nhiệt đới, rồi lại tan mà xoay chuyển thổi về chỗ lạnh,
  chuyên về hai cực.
  Hai loại gió cứ xoay vần không ngừng nghỉ, Trung Quốc mùa Đông thì nhiệt đới ở miền Nam, nên gió
  miền Bắc thổi sang miền Nam. Đến mùa Hè thì nhiệt đới chuyển về Bắc nên gió từ Nam thổi về Bắc.
  Tôi xét gió thổi về Nam tức là dương cực mà âm sanh, vì âm theo dương, như quẻ Tốn trong Châu
  Dịch vậy. Quẻ Tốn Châu Dịch là gió, chính là dương cực ở trên, âm sanh ở dưới. Nhiệt đới ở Nam mà
  gió sanh ở Bắc, nên trong quẻ hai hào dương ở trên. Một hào âm ở dưới. Còn gió thổi về Bắc là âm
  cực dương sanh vì dương trở lại âm như quẻ Chấn trong Châu Dịch vậy. Quẻ Chấn trong Châu Dịch
  không cắt nghĩa là gió, nhưng Nội Kinh nói: Phương Đông sanh gió. Ở Châu Dịch, quẻ Chấn thuộc về
  phương Đông, hai âm cực ở trên mà một dương sanh ở dưới, ứng với tượng dương hồi âm thối của gió
  Xuân. Đến tiết Xuân Phân, nhiệt đới lần dời về phía Bắc thì gió cũng đều theo nhiệt đới mà lần thổi về
  Bắc. Do đó mà mùa Xuân mùa Hạ nhiều gió Nam vậy. Dương hồi âm thối, ở tượng quẻ là Chấn thuộc
  Đông phương nên Nội Kinh nói Đông phương sanh gió, nghĩa càng đích xác!
  Tham luận: Đành rằng hai khí nóng lạnh, nở teo hấp dẫn mà sanh ra hai thứ gió nóng và gió lạnh trong
  trật tự thiên nhiên. Nhưng gió phải đâu chỉ là âm dương hấp dẫn, và địa cầu tồn tại trong không gian
  đâu phải chỉ là vật đứng trơ! Mà là vừa chạy vừa quay, lại quay theo kiểu con quay với tốc độ trên 20
  triệu km/h, thì lẽ đâu vấn đề gió chỉ có đơn giản như thế! Kìa, ta hãy xem không khí đang im lặng, bỗng
  dưng ta tốc chạy thật nhanh thì mặt ta nghe lướt gió. Ngồi trên xe chạy nhanh, ta cũng thấy gió trước
  mặt thổi tắp vào. Ngược lại ngồi dưới thuyền buồm chạy thật nhanh thì ta lại thấy gió sau lưng thổi tới.
  Gió bên ngoài đã rắc rối như thế, con người sống trong khung cảnh trật tự thiên nhiên, tuy vốn là một
  bầu không bớt không thêm nhưng đến khi biến động sanh phong lẽ đâu lại không đa đoan rắc rối! Gió
  mùa lệch lạc, bị cảm nhiễm sanh bệnh phong. Đi tàu bè, xe cộ bị dồi dập ba đào cũng xảy ra trúng gió.
  Một cơn tam bành nổi lên, cố gắng đè nén, thịt giựt từng cục. Con heo nổi dậy, tay chân mất bình tĩnh,
  đều là sức âm dương hấp dẫn trong cơ thể.
  Cho nên bệnh phong có trong có ngoài, có nóng có lạnh cũng thật là đa đoan. Cho nên lang beng, hắc
  lào (lát) cũng thuộc bệnh phong. Dương Mai, Hoa Liễu cũng thuộc bệnh phong; cùi hủi cũng thuộc
  bệnh phong. Áp huyết cao biến chứng làm bán thân bất toại cũng thuộc bệnh phong, bệnh kinh giựt
  cũng thuộc bệnh phong. Vì thế nên không thể không nghiên cứu tỉ mỉ, luận giả sẽ còn tiếp tục!