CÁT CÃN
“Cát Căn cam khổ, khước phong phát tán, Ôn ngược vãng lai, chỉ khát giải tửu”.
BIỆT DANH
Cát Đằng Căn, Huỳnh cần, Lộc Đậu, Lộc Hoát, Lộc Đậu Trung, Kê Te Căn, Thiết Cát Căn.
HÌNH LOẠI
Là một thứ dây bò rất dài, có củ rễ, có nhiều chất bột, Việt Nam gọi là sắn Dây. Dùng củ, hoa làm thuốc.
CÔNG ĐỤNG
Chuyên vào Vị, kiêm vào Tỳ để thăng dương, giải cơ, thối nhiệt, sanh tân dịch.
TÁNH VỊ
- )
Vị ngọt, hơi the, tánh bình không độc.
CHU TRỊ
Là vị thuốc cần thiết để phát hạn giải nóng ở bắp thịt, thăng dương tán hỏa; trị khát nước, nóng dữ,Thương Hàn trúng phong, nhức đầu ỉa chảy, khai vị khí, giải độc rượu.
KINH NGHIỆM
Cát Căn vị rất ít, khí nhẹ nổi, có thể cổ võ cho vị khí bốc lên và giải cái nóng ở trong bắp thịt. Trị ỉa chảy do Tỳ Vị, giúp cho bệnh đau ban, chóng bài tiết ra da, là thuốc thánh trị bệnh đau ban con nít.
Tóm lại có 4 điểm chính:
- Trị khát
- Giải rượu
- Phát tán biểu tà
- Thúc đẩy cho ban chóng ra.
Còn Hoa của nó để giải độc rượu và trị Trường Phong hạ huyết. Hột của nó gọi là Cát Cốc, vị ngọt, tánh bình, không độc, có thể trị kiết kinh niên từ 10 năm trở lên.
Trang 49
CẨM KỴ
Vì nó vốn là thuốc mát, nếu dừng nhiều quá trái lại tổn thương vị khí, dễ đổ mồ hôi. Chu Đan Khê nói: Phàm bệnh ban bệnh đậu đã mọc đều rồi thì Thăng Ma, Cát Căn phải dùng thận trọng kẻo sanh biểu hư.
DỤNG LƯỢNG
Mỗi lần dùng phổ thông từ 8 phân đến.2 chỉ.
PHỤ LỤC
Căn cứ vào quan sát thực tế thì Cát Căn là một thứ rất giàu chất bột, vị ngọt the, có nhiều chất đường, tánh mát, rễ ăn rất sâu, dây thật dài, cả dây lá đều có lông, rễ nó uống vào rất dễ đổ mồ hôi. Nếu ở trường họp bệnh nhiệt mà mạch hữu xích hữu quan nổi mau, hữu thốn chìm, khát nước lưỡi đóng, Thiếu Thăng Ma, Cát Căn không thể lấy lại quân bình. Nếu thêm mạch bên trái phù khẩn thì càng cần hơn nữa. Như thế đủ biết Cát Căn là thuốc thăng phát sanh tân, giải nhiệt cho Thái Dương, Dương Minh và Thiếu Dương vậy. Thế nên hễ có mặt Cát Căn thường có mặt Huỳnh cầm, Thăng Ma, Kiết Cánh.