Bối mẫu (H o
Thử lớn ỉầ thò-bỗi-mẫu, thứ nhỏ lầ xuyên-b6i‘inẫu, vỊ thời đẳng mà cay, khí thời hơi hàn, khổng có .chít dộc, đi vâo kinh thủ-thắi-âm, thù-thiíu-âm, ghét hoa-đào, sợ vị tìn-bỡng, trái với vị ô-đỉu, đỉ đôi với hặu-phác ▼à bạcb-uy.
VỊ nay tả hỏa của tạng táiHi tả uít căa tạng phí, tiêu dàm đặc ờ trêu cách-mô, người ho lảu uống rít hay. Lại tin Dghich khỉ ở tẠ0g tAm, người sằu uít uống rít hỉệu. Lại chưa chứng hoầDg-đim, chứng đau sản-khi, chứng
TTUOỊL f ứ&h
ehưng-hA, chứng tê cuống-họng, nhẹ khỉ, hôi đảm, trir nhiệt, giii độ:, chữa chứog tho huyít, lục huyết, chứng phé ung, phỉ lay, tin kít tbỗng sữa, thanh tạng-tâm, nhuận lạng phế. CAc chứng sang độ:, chửng nha nngr chửng loa-lịch đỉn dùng đén. Lại chữa chứng tièu-khAt phiên nóng, tán bột đề bôi nhọt ờ trên mặt thời cbổng tin, vị này là thuóc càn đề tin kết, trừ nhiệt, giãi dộc, bóaỉ đàm, chứng sản hậu mà nhau khổng ra thời tàn ra nống với rnợũ,.
• Tny nhiên, chứng dạ-dly lạnh, tạng tỳ lệnh, chứng nưởc uống ngừng lại, chứng vì đàm ma lạub chằn, chứng nhức dỉu, chửng lợm lòng, chứng đi cìu lỏag đìu phải kiêng.
PHÉP CHẾ: VỊ tkồ-DỐi-mẫu thời ihÉ náo lớn mà trẳng là tốt ; bỏ lõi mà dùng, níu dạ-dày lạnh thời tằm nơởe gừng mà sao bay là sao vời gạo cho dín khi gạo chín.
Tôi xét vị bói-mẫu chuyên vào tạng phí đê chữa chứng dàm rảo, nhưng nóng lâu không lợi cho tạng tỷ, ta thường sợ vị bần-hạ rẩo mà có đồm thời thay bing vi bỔi-maQr là khổng biít vị bỗi-mỉa chưa đàm rẩo ở tạng phé thời nên nhuận, vị bán-hạ chữa đàm thíp ở tạng tỳ thời nên ráo. Vả lại, vị thồ-bổi-mỉu rát đẳng mà tiah lạnh thời giải độc, phá dầm, tin uốt, trừ nhiệt, còn vị Xuyên-bS’- mầu thời chỉ hơi đẳng mà m.M, dù trừ nhiệt gỉiỉ độc khổng bằng vị tbồ-bổi mà nhúộ 1 phẾ hoa dầm lại hơn.
Mộc-hương (Ậ. ý)
Vỉ vị thời cay, về khi thời ổn.. khổng có dộc. vừa thăng vừa giằng, là dương ờ trong Am.
VỊ này chữa chứng điy khí (tức là hoi) và khỉ tẳc, lại hoA khi cho dạ-dày, thanh khi cho tạng can, tàn ‘được trệ khỉ ở tạng phỉ, phá được két khí ờ trung, h* tiều, chữa 9 tuử dtu bự Jg, chứng hoỉc-loạn, chứng thố-ti oẹ ngược, chứng phiêu-vị, chứng chưng hà bí-ticb, lại kiện tỳ an thai, liêu nhọt tỉn độc, tiêu thực tích, trừ dịch tỉ, lất cò-độc (độc vỉ trùng giun).
VỊ nay cùng uổng với vị hoàng-liẾn đê ch&a chứng ly, nim cAm ở ngoai rãi nướng đi mà uổng thời giúp dược dậi-trang. Uỗng với vị binh-lang thời hòa dưọc dạ- d*y. Uổng với khương, quí, thio, trnật thời chữa chứng sốt rét VẾ ổn dich va sót rét vỉ chướng khỉ. Uống với vị binb-lang thời tiéu ung-nhọt vA chữa chứng sản-khi ở bAng-quang uổng với gừng sõng vA đậu-khíu thi công hiệu cẳng nhanh. Dùng vị hoàng-liỀn đê dẹp di thời khổng tỉỉt khl quá, dem vị tri-mẫu, boAng-bA dí dẹp di thời khổng thăng quA. Tuy nhiên, chứng Am hư phii kiêng, là sợ cay thơm tiỉt khi, lại không nên uỗng nhiều.
PHÉP CHẾ: Muõn tiêu tich trệ thời mài riềng ròi chế với thuốc, muốn điêu khl thời sắc với thnổc, chửa chứng hư hàn thời nướng chín.
Tôi xét vị mộc-hương, khí vA vị thuằn 1A dương, cho nên trà dược ta khỉ va chữa dau, tọng tỳ ưa ráo thời vị nAy giúp lức, tụng can ưa tbổng lợi thời vị nAy thông di. Người có tha) càu ỏ thuận khí cho ntn an được thai.
Trồm-hương (X Ỳ)
Vị cay mA không có dộc, vỉ khỉ thời bAn, vừa thăng ■vừa giAng, 1A dương, di vAo kinh túc-dương-minh, túc-
Ịhiế«-Am, túc-thâi-âm vi không chỗ nào 1A khống thống ■dạt’ cỏ sảch nói; lại đi vào kinh thả-thái-Am, kinh tú£ .qnyết-Am.
✓
■
VỊ nầy bồ thậữ, thuận khí. nén Am khi đỉ giúp dương khí chữa chứng ly, chứng thố-ti ’à trừ được íc-khí, chàng nỉ sũng vì phong hay thủy chứng đan bụng trên, bụng dưới, chứng đan hoẳc-loạn. chứng trúng phải ầc khí, lạỉ í oa lưng gổi, mạnh nguyên dương, tin nít két. Tóm lại IA 15nh-khỉ, uít-kbi, nghịch khi vị này dèu hòa được ci. Khống những đièq dược tỳ-vị mà còn ẵm cho mệnh-mốn. Có sícb nói còn chữa chửng chnột rút, chửng vì lạnh mà tè lỉu min, chứng da ngửa vỉ pbong-thỉp, chứng xương đốt yín khống cờ aức.
Tny nhiên, vì thơm rAo mA tiỉt khí, nêu người chần khi bo ma khí khổng về chỗ cùng chẳn Am thiên mà hỏa vượng, vâ khỉ hư hẵm trở xuống dỉa khổng nóng được.
PHÉP CHẾ : Uổng với thuốc thang thời mài ra, lầm với tbnóc hoàn tán thời tần thành bột.
Tôi xét vị này vi thơm nên chữa được phong độc, vAo dược tạng tỳ mà ráo thấp khi nên chữa dược chang nl những nước. Đi yên dược tỳ vị thời khỉ xíu tiêu di, nêu chữa dược những chàng đau bung hay hoẳc-loận.
*Hvưng-phụ (Ỳ
Vị nẩy cũng gọi là ‘ia-thào căn, vỉ vị thời cạy dẳng, VỄ khỉ thời hơi ổn, khổng có chít độc, di vào khỉ phận kinh lúc-quyít-Am, cũng di vA kinh thủ-thiéu-Am, 1A Am & trong
dưorg, eó sầch nối là dương ở trong Am. Vị này kỵ đỉr thiêt kbí, ưa vị ô-dược.
Chủ trị nhẹ khí khai nít, trục ứ điỉu kinh, chữa những chửng hoẳc-loạn, chứng thà ngược lẻn, chửng thức ăn tích lại, chứng đi cíu lỏng, cbứag bàng huyét, lậu hnyít. Tórơ lại là kbaỉ đươc uẵt và tin dược tích trệ.
Vị nồy uổng với sàm, truậl thời bồ khỉ, uống vời <|ay, thuc tbời hò huyết, uống với ru ộ:- hương tbời hòa trung chầu uõrg vởi đân-hương thời lỉnh cho tạng tỳ, uổng vởi trỉm-bươeg thời vừa tbàng vừa giáng, Uổng với xuyên-khnng, xươrg- roật thời giii uăt. Uống với chi-tử, hoàng-liên thi giằng bỏ*. Uống với phục-tbàn thời thông tầm-tàận. lóng với đại-bòi phá cổ thời dẫì khỉ vè chỗ. Uổng với tam-lăng, Dga-huặt thời thời t:ẻu ihb, uíng với hậu-phảc, bản-bạ thời tiêu đày chướng. Uổng với tử-tô và hành thời tán tể, uíng lí Dgải-cuu thời Am dạ con.
•
Tuy nhiên, người tinh khổ, hnyét bỉ và kinh nguyệt tbíy trước kỳ bạn và người huyết hư mà ở trong nóng đêu kbổng uõng dược.
•
PHÉP CHẾ • Đễ sõig tbỜÀ dẫn lên đén ngực và đi đén ngoai da, SP.0 chín thời đi dén can và thín lưng vi chân, aao đen thời cầm Luyẽt, tầm nước đồíìg-tiện nfà sao thời VIO bưyét phân mã hb hư, tim nước muíi ttià sao thời vầo bu)ỉt pbộn nà nhuậa tảo, tốm vái tbanh-diêm mà sao thời bò thận, lam với rượu mà sao tbời đi đín kinh lạc, tim với gỉím mà sao thời tiêu tích, tầm vời nước gừng mỉ MO thời tiên đầm.
Một phép nữa uỗng với thuốc mất chAn huy ít thời tim ddng-tiộn lao đen, uổng với thuốc tiêu thực thời khổng tim mà MO vàng sỉm. *
Tối xét vị hương-phu lầ thuốc chữa về phụ khoa, vì ÍAb b* nít nbilh, trệ nbiỉu, nhưng vị cay và rảo, Bỗng nhiìu thời tồn khi huyít. Vậy thuốc điỉu kinh có dàog díu thời phỉi tầm đđng tiện mà sao, mà chì dùng Uaa tầ, lú, lại pbải uổng tnêm với qui, thục (nôm gọi hương-pbu là cả gầu). Thuốc điều kinh thưàrng đem vị Bầy tỉa li muối, giầm, rượu, dSng-tiệũ rồi sae vàng.