BÀN VỀ THỦY HỎA THẦN ĐAN
Xét bài Lục vị, Bát vị, người đời đều cho là thuốc chính
để chữa thận mà chỉ một mình tôi thì cho là chữa được tất
cả các bệnh, vì sao? Con người lúc mới tượng hình, trước hết
sinh hai quả thận, một điểm chân dương trong quả thận tức
là bầu thái cực trong nhân thể, là căn bản của sinh mệnh, là
gốc của 12 kinh, là nguồn của 5 tạng. Phàm sự sáng suốt
của tâm, điều tiết của phế, quyết đoán của can đởm, vận
hóa của tỳ vị, truyền tống của đại tiểu trường, đều là nhờ
một điểm khí động của mệnh môn mới làm tròn được chức
năng của nó. Sách Y quán ví nó như cái đén kéo quân, lúc
bay, lúc liệng, lúc đi, lúc múa, toàn là nhờ ở ngọn đèn dầu,
đèn cháy to thì đi nhanh, cháy nhỏ thì đi chậm, đèn tắt thì
các máy đều tự ngưng. Cho nên Phương thư nói: “Trăm bệnh
đều gốc ở thận”. Lại nói: “Năm tạng bị bệnh rốt cục tất dồn
về thận”. Lại nói: “Bệnh nhẹ là do khí huyết thiên lệch, bệnh
nặng là do thủy hỏa tác hại”. Lại nói: “Lấp đầy chỗ trống
rỗng là khí huyết, hóa sinh ra khí huyết là thủy hỏa. Lấy đó
mà xem, mọi bệnh sinh ra vốn do hư đưa tới, mà hư đưa tới
là vốn từ thận”. Kinh nói: “Gặp chứng hư thì gìn giữ ngay
thận tạng để bồi dưỡng sinh mạng”. Cho nên chữa bệnh lâu,
bệnh nặng nên chú ý đến thận hơn. Lại như kinh nói: “Biết
được cái cốt yếu thì nói một lời là hiểu hết”. Chân âm chân
dương thực là yếu lĩnh của trăm bệnh. Tiên sư nói: “Đem
phép chữa một bệnh suy rộng ra có thể chữa được trăm
bệnh, phép chữa trăm bệnh rút cục căn bản cũng như chữa
một bệnh, vì nét mặt của muôn người tuy có khác nhau mà
tạng phủ âm dương thì y như một, danh mục của trăm bệnh
tuy có khác nhau, nhưng không vượt ngoài khí huyết hư
thực”. tôi chữa bệnh hơn hai mươi năm nay, từng trải qua
kinh nghiệm đã lâu, sở đắc càng nhiều, phàm khi chữa ngay
được bệnh nguy hiểm khó khăn, chỗ khác mọi người là chỉ
bằng ở tác dụng khéo léo về hai khiếu âm dương, hai
phương thủy hỏa mà trọng dụng được bài Lục, Bát vị.
Phương thư nói: “Thầy thuốc không hiểu chân tướng của
Thái cực, không nghiên cứu sự diệu dụng của thủy hỏa vô
hình mà không trọng dụng được hai bài Lục, Bát vị thì nghề
thuốc còn thiếu hơn một nửa”. Hơn một nửa chỉ còn là lời
quở phạt, chứ theo ý tôi làm thuốc chỉ biết chăm chú về khí
huyết, lấp chỗ rỗng, bổ chỗ hao, khư khư ở bài Tứ vật, Tứ
quân, tuyệt nhiên không biết thủy hỏa ở chỗ nào, sợ Thục
địa nê trệ, Nhục quế nóng, Đại Phụ tử mạnh mà không dám
bạo gan dùng nhiều, đó là hàng thầy thuốc tầm thường,
đừng hòng nói đến nghề thuốc nữa.