Khi bàn về việc thai nghén của phụ nữ, cổ nhân cho rằng khi cái thai nằm trong tử cung thì các đường kinh trong thân thể của con người sẽ phải luân lưu thay nhau để làm nhiệm vụ nuôi dưỡng cái thai đó. Nào là:
- Tháng thứ nhát thì do Can kinh đảm nhiệm.
- Tháng thứ hai thì do Đảm kinh nuôi dưỡng.
- Tháng thứ ba thì do Tâm kinh chịu trách nhiệm.
- Tháng thứ tư thì do Tam tiêu kinh phải gánh vác.
- Tháng thứ năm thì do Tỳ kinh.
- Tháng thứ sáu thì do VỊ kinh.
- Tháng thír bảy thì do Phế kinh.
- Tháng thứ tám thì do Đại trường kinh.
- Tháng thứ chín thì do Thận kinh.
Nếu mà cứ căn cứ theo những lời bàn như thế thì tới tháng thứ hai thì Can kinh phải bàn giao lại cho Đảm kinh thay ban…?
Cái mớ lý luận này của cổ nhân thật là vô tình vô lý. Đứa con nằm ở trong bụng mẹ là hoàn toàn nhờ vào khí huyết của người mẹ mà trưởng.thành, chỉ cần nói một câu như vậy là xong, cổ nhân cần gì phải dụng mưu mà chuốc lấy hư danh, cứ bịa chuyện để lừa dối người đời như thế?
‘ Lại*như trong môn chữa “Tử đề”, tức là bệnh nghe như có tiếng trẻ em khóc trong bụng người mẹ, cổ nhân giảng:
- “Đứa trẻ nằm trong bụng mẹ, miệng ngậm cái núm rốn, tự hút lấy huyết của người mẹ để nuôi thân mình”.
Vạy”thì xin hỏi:
- Lúc mới thành thai, cái thai còn chưa thành đứa trẻ, chưa có miệng để hút lấy huyết thì cái thai sẽ dùng cái gì để hút huyết của người mẹ mà trưởng thành?
Đẫ không biết đựợc rõ ràng thì tại sao cổ nhân không về mà tìm cách hỏi những người phụ nữ và hỏi những người làm nghề đỡ đẻ cho các sản phụ? cổ nhần phải hỏi han cho thật rõ ràng mạch lạc đã rồi hãy hạ ‘bút, thì mới không đến nỗi để lại trò cười cho hậu thế!
Chẳng lẽ cổ nhân không biết rằng khi mới thụ thai trong khoảng 1 tháng, vẫn còn chưa có rau thai. Một tháng sau, hai tháng sau dần dần mới sinh ra rau thai. Rau thai đã có thì thân thể của đứa trẻ cũng đã hình thành.
Rau thai chia ra làm hai đoạn, một đoạn dầy, có hai lớp, bên trong chứa huyết. Một đoạn mỏng chỉ có một lớp, bên trong chứa thai. Giữa cái khe của hai lớp dầy và mỏng đó có một cái cuông gọi là cuống rốn, bên dưới nôi liền với cái rốn của đứa trẻ.
Huyết của người mẹ thâm vào rau của cái thai rồi được chứa ở chỗ chứa huyết, sau đó truyền vào cuống rôn của cái thai để nuôi dưỡng tạng phủ và toàn thân thể của đứa trẻ. Cái cuông rốh này hoàn toàn không phải để sau này sinh ra tạng hoặc phủ nào của đứarrẻcả.
Khi bị sảy thai trong tháng đầu thì chưa hề có rau thai.
Sảy thai trong tháng thứ hai thì đã có rau thai, hình gần giống như cái quả cân, trên nhỏ dưới lớn, chiều dài không quá 3 đốt ngón tay.
Sảy thai ưong tháng thứ ba thì cái thai đã hình thành tai, mắt, miệng, mũi, duy có tay chân và bàn tay lã chưa chia ra các ngón tay và các ngón chân.
Khi cái thai đủ tháng đủ ngày thì đứa trẻ tự đạp vào cái rau thai để quay đầu trở xuống mà tìm đường ra ngoài. Rau thai sẽ theo cái thai mà ra ngoài. Huyết ở trong cái rau thai cũng theo cái cuông rốn dài và cái thai đó mà ra.
Quan trọng nhất là trọng các ca sản phụ khó sinhu Cổ nhân xưa kia đã lập ra bài “Khai cốt tán”, có người uống vào thấy có công hiệu, có người uống vào không có công hiệu. Bài thuốc đó tóm lại là chỉ nhằm mục đích làm cho huyết được lưu thông và mở xương chéo cho đứa trẻ dễ chui ra, mà không coi trọng đến tình trạng kiệt sức của sản phụ. Tôi mỗi khi dùng “Khai cốt tátì” thì râ’t trọng dụng Hoàng kỳ, vì thế không quá 1 giờ là mẹ tròn con vuông.
Đên như bệnh thai y bât hạ, tức là đẻ xong rau thai không ra, cổ nhân vôn có bài “Một Kiệt tán”, khi tôi mới sử dụng bài này thì thây có người có công hiệu, có người không có công hiệu. Sau đó tôi cho liều lượng tăng lên thì thây rau ‘thai lập tức ra ngay. Có như thê mới thây dùng vị thuốc gì đã là quan trọng, mà cách dùng phân lượng của vị thuốc đó lại càng quan trọng hơn.
*
Bài này chuyên chữa sản phụ sinh đẻ khó khăn.
Đương quy 1 lạng.
Xưỹên khung 5 tiền.
Quy bản 8 tiền.
Huyết dư* một nắm (đốt cháy thành than).
* (Hu yết dư tức là tóc rốì).
Cho thêm 4 lạng Hoàng kỳ (để sống).
Tất cả là một thang, đổ nước vào sắc uông.
Bài này chuyên chữa chứng rau thai không ra.
Công thức bài thuốc như sau:
Một dược 3 tiền.
Huyết kiệt 3 tiền.
Tất cả tán nhỏ, hòa vào nước sôi mà uống lúc còn ấm.
>
Bài này chuyên chữa những bệnh sản hậu co giật, hai mắt trợn ngược, mồm mép chảy dãi, lưng cong uôn ván, hôn mê bất tỉnh nhân sự.
(Những triệu chứng như trên chính là những hiện tượng sản phụ bị nhiễm trùng uốn ván do thiếu vệ sinh trong khi sinh đẻ đối với nền y học hiện đại ngày nay).
Công thức bài thuốc như sau:
Hoàng kỳ 8 lạng (để sống).
Đào nhân 3 tiền (nghiền nhuyễn).
Hồng hoa 2 tiền.
Tất cả là một thang, đổ nước vào sắc uống.
Nếu nói về môn chữa phụ khoa thì bộ sách “Tế âm cương mục”* là tối quan trọng. Ngay trong bộ.“Y tông kim giám”* cũng đã phải tuyển lựa những phương thang và lời bàn luận trong bộ sách ‘Tế âm cương mục” đó mà soạn thành ca quyết để cho người học dễ đọc dễ nhớ. Chỉ duy có một chứng sản hậu co giật là các bài thuốc trong bộ sách đó hầu như không công hiệu, tội đã bổ khuyết được phần này. . ‘
* Chú thích của dich giả:
Bộ y thư ‘Tê âm cương mục” tất cả gồm 5 quyển, do danh y Võ Chi Vọng đời nhà Minh soạn, là bộ sách chuyên dạy các phép chữa phụ khoa. X
Bộ Y tông kim giám” là một bộ y thư rất đồ sộ, tất cả gồm 90 quyên, là một bộ y thư dạy chữa đa khoa do quan ngự y Ngô Khiêm và các quan ngự y đời nhà Thanh biên soạn.
Bài này chuyên chữa bệnh huyết cổ.
*
Làm (hể nào mà biết là bệnh huyết cổ? Đó là trên da bụng của bệnh nhân nổi các đường gân xanh, bụng to lớn như cái trông, thì đó chính là bệnh huyết cổ.
t Cồng thức bài thuốc như sau:
Đào nhân 8 tiền.
Đại hoàng 5 phân.
Giá trùng 3 con.
Cam toại 5 phân, hoặc có thể tới 8 phân (tán riêng thành bột rồi hòa vào nước thuốc mà uống).
Tất cả là một thang, sắc nước xong rồi hòa bột của vị Cam toại vào mà uống.
Bài này phải luân chuyển cùng uống với bài “Cách hạ trục ứ thang” ỏ bên trên thì mới thỏa đáng, nêu uống được như thế thì công hiệu tăng lên gấp bội.
Bài này chuyên chữa bệnh bụng trướng lổn lên, toàn thân phù sũng:
– Lâ’y một quả bầu hồ lô khô ở trên giàn, sây khô tăn thành bột nhỏ. Dùng Hoàng tửu uống mỗi lần 3 tiền bột thuốc.
Nếu là quả bầu lớn thì moi bỏ ruột quả bầu bỏ di rồi cho Hoàng tửu vào trong quả bầu. nâu lên khoảng 1 giờ đồng hồ, sau đó uống nước rượu trong quả bầu đó cũng rất công hiệu.
Bài này chuyên chữa người bệnh bị phù sũng toàn thân nhưng bụng không lớn:
Mật lợn (mật heo) 1 cái (chỉ ken lây nước, bỏ xác).
Mật ong 4 lạng, trộn vào với nước mật lợn cho đều.
Hành 4 củ giã nát (lấy thêm lên cả phần cọng trắng khoảng ỉ thốn).
Hoàng tửu* nửa cân.
Dùng Hoàng tửu sắc củ hành lên cho sôi hai ba lượt, sau đó vắt bỏ bã rồi cho mật ong và mật lợn vào, trộn đều lên mà uống. Hông xong là thây ngay cống hiệu.
* Chú thích cua di ch giả:
Hoàng tửu là một loại rượu cổ truyền của người Trung Hoa. và người Việt Nam. Người ta dùng các loại lương thực Uịuộc họ 5 ngũ cõc như gạo, ngô, khoai, sắn, hạt kê, đại mạch, tiểu mạch… V…V…nâu chín rồi ủ với men rượu, sau khi ngũ cốc được ủ men chín lới độ thì hứng lây nước rượu được tiết ra. Thứ rượu đó có màu vàng, thường rất ngọt, rất nhẹ vị có độ cồn rất tháp. Hoàng tửu thường được dùng trong chế biến cẩc vị thuốc Đông y. Thứ rượu đó người Trung Hoa thì gọi là Hoàng tửu, còn người Việt Nam chúng ta thì gọi là rượu mọng, rượu cốt…v…v…
- Thích VỊ bì tức là đa con nhím.
Bài này chuyên chữa bệnh di tinh, nằm mộng xong thì di tinh hòặ£. không nằm mộng mà di tinh, dù hư dù thực gì cũng đều cộng hiệu:
Da con nhím một bộ, nướng trên viên ngói cho khô giòn rồi sau đó tán thành bột, đem chỗ bột đó trộn đều với Hoàng tửu*, uống vào buổi sáng.
Bài này dù có công hiệu nhưng rất khó uông.
- Hoàng tửu xem giải thích ở mục “Mật thông trư đởm thang” ở ngay bên trên.
Bài thuốc này chuyên dùng để chữa bệnh bạch trọc, tục gọi là bệnh “biển bạch” hoặc còn gọi là “hạ lâm”. Bệnh này là do tinh đạo bị phong hàn xâm nhập, các thuốc khác hoàn toàn vô hiệu.
Tiểu hồi hương 1 lạng sao hơi vàng.
Tán dập vị Tiểu hồi hương. Lây nửa cân Hoàng tửu nấu cho sôi lên, bỏ Tiểu hồi hương vào rồi để trong khoảng 15 phút. Sau đó lọc bỏ bã thuốc, chỉ uống rượu.